@mathesis.online 8. Σε 1′ – Γλώσσα 2023 – Θέμα Γ – Βρείτε μας στο διαδίκτυο: 👉 https://mathesis.online/ 👉 https://www.instagram.com/mathesis.online/ 👉 https://www.facebook.com/mathesis.online/ 👉 https://www.tiktok.com/@mathesis.online 👉 https://www.youtube.com/@mathesis.online 👉 https://www.facebook.com/dipervo/ Ενδεικτική απάντηση θέματος Συναισθήματα απογοήτευσης, ντροπής, προσωπικής ακύρωσης, ακόμα και ενοχής («με σούταραν… με έδιωξαν…») κυριαρχούν στην ψυχή του πρωταγωνιστή που καθυστερεί την ανακοίνωση της απόλυσής του στη σύντροφό του. Μόνη «φοβερή παρηγοριά» του (τίτλος) οι εικόνες του αστικού περιβάλλοντος («οι σταγόνες έσκαγαν με δύναμη στο παρμπρίζ σαν αλεξιπτωτιστές … διαδήλωση στα Προπύλαια … κοίταζα τον κόσμο στα πεζοδρόμια και στ’ άλλα αυτοκίνητα») που εικονοποιούν τον ψυχισμό του. Στον εξομολογητικό εσωτερικό μονόλογο του πρώτου ενικού («αναρωτιόμουν … θα τα κατάφερνα … να φανώ άνδρας … να πω την αλήθεια … να φανώ άντρας, να πάψω να κρύβομαι, να τη βάλω … απέναντί μου, να την κοιτάξω … να της πω…») εκφράζεται συναισθηματικά και ενθαρρύνει τον εαυτό του για όσα οφείλει να κάνει («να φανώ άντρας και να πω την αλήθεια στην Αντριάνα … να φανώ άντρας, να πάψω να κρύβομαι, να τη βάλω να καθίσει απέναντί μου, να την κοιτάξω στα μάτια και να της πω το και το»), αλλά αδυνατεί να ξεφύγει από το κοινωνικό στερεότυπο που τον καταπιέζει: «Τι σόι άντρας είναι αυτός που κρύβεται από τη γυναίκα του, που της λέει ψέματα, που αρνείται να αντιμετωπίσει στα ίσα την πραγματικότητα… Οι αληθινοί άντρες, οι άντρες οι σωστοί, δεν αναχαράζουν τα περασμένα, δεν κολλάνε στο παρελθόν…». Η απώλεια του κοινωνικού του ρόλου γίνεται ακόμα πιο οδυνηρή, όταν αναλογίζεται ότι θα αναμετρηθεί «ανταγωνιστικά», αφενός, με τη σύντροφό του («να τη βάλω να καθίσει απέναντί μου») και, αφετέρου, με τα κοινωνικά στερεότυπα: «Οι αληθινοί άντρες, οι άντρες οι σωστοί, δεν αναχαράζουν τα περασμένα, δεν κολλάνε στο παρελθόν. Οι αληθινοί άντρες έχουν κοντή μνήμη και ψηλά ποδάρια, ξεχνούν και τρέχουν, ξεχνούν και τρέχουν μπροστά. Οι αληθινοί άντρες προχωράνε μπροστά, δεν κάνουν κύκλους. Οι αληθινοί άντρες είναι πραχτικοί, έχουν τετράγωνο μυαλό και τρίγωνη καρδιά. Οι αληθινοί άντρες σκέφτονται πρακτικά, αντιδρούν πρακτικά, πονάνε πρακτικά. Οι αληθινοί άντρες πράττουν πρακτικά». Ιδιαίτερα η εμμονική επανάληψη «οι αληθινοί άνδρες» τονίζει τον τρόπο που τα κοινωνικά στερεότυπα συνθλίβουν κάθε ρεαλιστική και ορθολογική προσέγγιση της δυσκολίας. Τα κοινωνικά στερεότυπα για τους έμφυλους ρόλους, δυστυχώς, επιβιώνουν σταθερά και αμετακίνητα ακόμα και στην εποχή μας που τα κοινωνικά ζητήματα έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο. Άνδρες και γυναίκες πολύ συχνά και παρά τις διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου επηρεάζονται από τα στερεότυπα, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε λανθασμένες ή αναποτελεσματικές προσεγγίσεις της πραγματικότητας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε πολύ δρόμο μέχρι τη μέρα που οι άνθρωποι δεν θα διαμορφώνουν τη ζωή τους βάσει των αναχρονιστικών κοινωνικών συμβάσεων. Η προσπάθεια δεν είναι εύκολη, καθότι η κοινωνική φύση του ανθρώπου πάντα θα δημιουργεί συνθήκες συγκρουσιακές μεταξύ των επιθυμιών του «εγώ» και των επιταγών της κοινωνίας.
Μια φοβερή παρηγοριά
(απόσπασμα διηγήματος)
Πριν από τρεις εβδομάδες με σούταραν από τη δουλειά και τώρα οι σταγόνες έσκαγαν με δύναμη στο παρμπρίζ σαν αλεξιπτωτιστές που τους πρόδωσε το αλεξίπτωτό τους.
Παρασκευή απόγευμα, διαδήλωση στα Προπύλαια, η Πανεπιστημίου κλειστή. Μπλοκαρισμένος στο φανάρι του Attica, κοίταζα τον κόσμο στα πεζοδρόμια και στ’ άλλα αυτοκίνητα κι αναρωτιόμουν πώς πέρασε κιόλας η βδομάδα και πώς θα περνούσε εκείνη που ερχόταν, αν θα τα κατάφερνα, από Δευτέρα τουλάχιστον, να φανώ άντρας και να πω την αλήθεια στην Αντριάνα ‒ μα είναι τώρα όνομα αυτό για γυναίκα; ‒, να φανώ άντρας, να πάψω να κρύβομαι, να τη βάλω να καθίσει απέναντί μου, να την κοιτάξω στα μάτια και να της πω το και το. Γιατί πάνε κιόλας τρεις βδομάδες που με έδιωξαν από τη δουλειά κι ακόμα κρύβομαι, τρεις βδομάδες τώρα φεύγω κάθε πρωί κανονικά από το σπίτι, αλλά δεν πάω στη δουλειά, αφού δεν έχω πια δουλειά, μόνο γυροφέρνω με το Micra ώρες ολόκληρες από τη μια άκρη της Αθήνας στην άλλη κι ακόμα παραπέρα ‒ Λαύριο, Πέραμα, Ραφήνα ‒, και ξέρω βέβαια πως δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολύ ακόμα αυτό. Τι σόι άντρας είναι αυτός που κρύβεται από τη γυναίκα του, που της λέει ψέματα, που αρνείται να αντιμετωπίσει στα ίσα την πραγματικότητα, να πει πως ό,τι έγινε έγινε και να προχωρήσει παρακάτω ‒ άσε κιόλας που δεν συμφέρει καθόλου αυτή η ιστορία, γιατί ήδη έχω χαλάσει ένα κάρο λεφτά στις βενζίνες.
Κοίταζα τον κόσμο γύρω μου και τα κόκκινα φώτα των αυτοκινήτων που αναβόσβηναν μπροστά μου κι άκουγα τις σφυρίχτρες των τροχονόμων και τις φωνές από τη διαδήλωση στο βάθος. Οι αληθινοί άντρες, οι άντρες οι σωστοί, δεν αναχαράζουν τα περασμένα, δεν κολλάνε στο παρελθόν. Οι αληθινοί άντρες έχουν κοντή μνήμη και ψηλά ποδάρια, ξεχνούν και τρέχουν, ξεχνούν και τρέχουν μπροστά. Οι αληθινοί άντρες προχωράνε μπροστά, δεν κάνουν κύκλους. Οι αληθινοί άντρες είναι πραχτικοί, έχουν τετράγωνο μυαλό και τρίγωνη καρδιά. Οι αληθινοί άντρες σκέφτονται πρακτικά, αντιδρούν πρακτικά, πονάνε πρακτικά. Οι αληθινοί άντρες πράττουν πρακτικά. […]
αναχαράζουν: σκαλίζουν
Χρήστος Οικονόμου, Οι κόρες του Ηφαιστείου. Διηγήματα, εκδ. Πόλις, 2017, σσ. 163-164.
Γ. Στο Κείμενο 3, να παρουσιάσετε και να ερμηνεύσετε τη συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο πρωταγωνιστής αξιοποιώντας τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Πώς κρίνετε την αντίδρασή του; (150-200 λέξεις)
Ενδεικτική απάντηση θέματος
Συναισθήματα απογοήτευσης, ντροπής, προσωπικής ακύρωσης, ακόμα και ενοχής («με σούταραν… με έδιωξαν…») κυριαρχούν στην ψυχή του πρωταγωνιστή που καθυστερεί την ανακοίνωση της απόλυσής του στη σύντροφό του. Μόνη «φοβερή παρηγοριά» του (τίτλος) οι εικόνες του αστικού περιβάλλοντος («οι σταγόνες έσκαγαν με δύναμη στο παρμπρίζ σαν αλεξιπτωτιστές … διαδήλωση στα Προπύλαια … κοίταζα τον κόσμο στα πεζοδρόμια και στ’ άλλα αυτοκίνητα») που εικονοποιούν τον ψυχισμό του. Στον εξομολογητικό εσωτερικό μονόλογο του πρώτου ενικού («αναρωτιόμουν … θα τα κατάφερνα … να φανώ άνδρας … να πω την αλήθεια … να φανώ άντρας, να πάψω να κρύβομαι, να τη βάλω … απέναντί μου, να την κοιτάξω … να της πω…») εκφράζεται συναισθηματικά και ενθαρρύνει τον εαυτό του για όσα οφείλει να κάνει («να φανώ άντρας και να πω την αλήθεια στην Αντριάνα … να φανώ άντρας, να πάψω να κρύβομαι, να τη βάλω να καθίσει απέναντί μου, να την κοιτάξω στα μάτια και να της πω το και το»), αλλά αδυνατεί να ξεφύγει από το κοινωνικό στερεότυπο που τον καταπιέζει: «Τι σόι άντρας είναι αυτός που κρύβεται από τη γυναίκα του, που της λέει ψέματα, που αρνείται να αντιμετωπίσει στα ίσα την πραγματικότητα… Οι αληθινοί άντρες, οι άντρες οι σωστοί, δεν αναχαράζουν τα περασμένα, δεν κολλάνε στο παρελθόν…». Η απώλεια του κοινωνικού του ρόλου γίνεται ακόμα πιο οδυνηρή, όταν αναλογίζεται ότι θα αναμετρηθεί «ανταγωνιστικά», αφενός, με τη σύντροφό του («να τη βάλω να καθίσει απέναντί μου») και, αφετέρου, με τα κοινωνικά στερεότυπα: «Οι αληθινοί άντρες, οι άντρες οι σωστοί, δεν αναχαράζουν τα περασμένα, δεν κολλάνε στο παρελθόν. Οι αληθινοί άντρες έχουν κοντή μνήμη και ψηλά ποδάρια, ξεχνούν και τρέχουν, ξεχνούν και τρέχουν μπροστά. Οι αληθινοί άντρες προχωράνε μπροστά, δεν κάνουν κύκλους. Οι αληθινοί άντρες είναι πραχτικοί, έχουν τετράγωνο μυαλό και τρίγωνη καρδιά. Οι αληθινοί άντρες σκέφτονται πρακτικά, αντιδρούν πρακτικά, πονάνε πρακτικά. Οι αληθινοί άντρες πράττουν πρακτικά». Ιδιαίτερα η εμμονική επανάληψη «οι αληθινοί άνδρες» τονίζει τον τρόπο που τα κοινωνικά στερεότυπα συνθλίβουν κάθε ρεαλιστική και ορθολογική προσέγγιση της δυσκολίας.
Τα κοινωνικά στερεότυπα για τους έμφυλους ρόλους, δυστυχώς, επιβιώνουν σταθερά και αμετακίνητα ακόμα και στην εποχή μας που τα κοινωνικά ζητήματα έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο. Άνδρες και γυναίκες πολύ συχνά και παρά τις διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου επηρεάζονται από τα στερεότυπα, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε λανθασμένες ή αναποτελεσματικές προσεγγίσεις της πραγματικότητας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε πολύ δρόμο μέχρι τη μέρα που οι άνθρωποι δεν θα διαμορφώνουν τη ζωή τους βάσει των αναχρονιστικών κοινωνικών συμβάσεων. Η προσπάθεια δεν είναι εύκολη, καθότι η κοινωνική φύση του ανθρώπου πάντα θα δημιουργεί συνθήκες συγκρουσιακές μεταξύ των επιθυμιών του «εγώ» και των επιταγών της κοινωνίας.